یک هشدار تحلیلی در امتداد مجموعه مقالات «آلزایمر سیاسی»، «آشتی ملّی» و «معماری گوش دادن» این مقاله مدعی کشف یک توطئه نیست، بلکه تلاشی است برای کنار هم قرار دادن مجموعه‌ای از رخدادها، داده‌های آشکار و پرسش‌های راهبردی که شاید در هیاهوی بحران‌های روزمره، کمتر مورد توجه قرار گرفته باشند. هدف، هشدار نسبت به احتمال دگرگونی و تحول در ساختار …
گاهی تاریخ، نه در میدان‌های واقعی جنگ، بلکه در شبیه‌سازی‌ها، خود را عریان‌تر نشان می‌دهد. رزمایش چالش هزاره ۲۰۰۲ میلادی «Millennium Challenge 2002 » که توسط «نیرو های مسلح آمریکایی» طراحی شد، قرار بود نمایش قدرت مطلق باشد، اما گویا «کوهِ قدرت مسلحِ آمریکا موش زایید» و به صحنه‌ی افشای یک خطای بنیادین بدل شد . نادیده گرفتن منطق جنگ‌های …
آنچه در روزهای اخیر به‌عنوان «آتش‌بس دو هفته‌ای» میان ایران، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل مطرح شده، بیش از آنکه نشانه‌ای از پایان یک بحران و جنگ بین‌المللی باشد، بیانگر ورود به مرحله‌ای پیچیده‌تر از بازتنظیم موازنه قدرت در منطقه است. انچنانکه بر همگی آشکار است اسرائيل و آمریکا آشکارا اعلام کرده بودند، که هدفشان از تجاوز به ایران (رژیم …
«میلیاردها دلار هزینهٔ تخریبِ زیرزمینی و خورشیدِ رهاشده بر دشت و کویر ایران» در سکوتی که زیر پوست شهر جریان دارد، همیشه چیزی بیش از آنچه دیده می‌شود، در حال وقوع است. ما سال‌هاست به سطح نگاه کرده‌ایم، به کارخانه‌ها، به دودکش‌ها، به رودخانه‌هایی که آرام‌آرام خاموش شدند، مثل زاینده‌رود که دیگر نه می‌خروشد، نه روایت می‌کند، فقط «یادآوری» می‌کند …
تأملی در فرهنگ سیاسی ایرانیان با الهام از تحلیل‌های Marvin Zonis و حکمت مولانا در بسیاری از تحلیل‌های مربوط به فرهنگ سیاسی ایران، مسئله‌ای بنیادین همواره تکرار می‌شود: بی‌اعتمادی اجتماعی. این پدیده اغلب به‌عنوان یک ضعف اخلاقی یا خصیصهٔ فرهنگی توصیف می‌شود، حال آنکه بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد بی‌اعتمادی در جامعهٔ ایرانی بیش از آنکه یک نقص اخلاقی باشد، محصول …
در مقاطع بحرانی تاریخ ایران، معمولاً شتاب برای «اعلام راه‌حل» بیش از تأمل درباره‌ی «نقطه‌ی آغاز» بوده است. بیانیه‌ها، یکی پس از دیگری تکثیر شده‌اند، شوراها پیشنهاد شده‌اند، و آلترناتیوها پیش از آنکه شنیده شوند، اعلام شده‌اند، اما تجربه‌ی تاریخی ما تجربه‌ی جامعه‌ای که بارها زیر استبدادهای طولانی زیسته، نشان می‌دهد که «خطا در آغاز، حتی درست‌ترین نیت‌ها را به …
برخی نام‌ها را باید آهسته گفت، نه از بیم، که از احترام. بهرام بیضایی از همان نام‌هاست، نامی که شبیه راهی باریک در مه است، راهی که به حافظه می‌رسد، به زخم، به پرسشی که هنوز پاسخ نیافته است. «او از آن روایت‌گران است که قصه را نمی‌گوید تا تمام شود، می‌گوید تا آغاز شود». در جهان بیضایی، «تیر پیش …
از خشتِ نخستِ مشروطهٔ ۱۲۸۵ تا امروزِ ۱۴۰۴ مقدمه ۱۱۹ سال است که ما ایرانیان، با وجود انبوهی از تجربه‌های سیاسی، هنوز در چرخه‌ای از خودبسندگی، خودمحوری، رقیب‌ستیزی، و فرقه‌گرایی و فرقه سازی‌های بی‌وقفه گرفتار مانده‌ایم؛ چرخه‌ای که به جای بلوغ جمعی، تنها رکورد شکست‌ها را طولانی‌تر کرده است. در یک واقعیتِ سالمِ سیاسی، «اختلاف ایدئولوژیک، اعلام موجودیت حزبی و صف‌بندی‌های …
بیاد ناصر تقوایی استاد بزرگ سینمای ایران، سازنده، قصه‌پردازِ ناب، و هنرمندی خلاق، ناصر تقوایی، آسمانی شد. این فقدان، نه تنها غمی عمیق به جامعه‌ی هنری ما وارد می‌کند، بلکه خلائی دشوار در مشعل فرهنگ و هنر معاصر ایران بر جای می‌گذارد. ناصر تقوایی یکی از آن نام‌هایی بود که در سینمای ایران، داستان را با زبانی انسانی، پویا و …
عهدنامه‌ای برای جین گودال وقتی عشق های «معمارانِ گوش دادن» به هم می رسند، «پردیسِ اعجازانگیز معنا پیدا می‌کند». جین گودال، فرشته‌ای که به آسمان پرواز کرد و فرشته‌های زمینی‌اش را تنها گذاشت… در این تصویر تکان‌دهنده، هیچ مرزی میان انسان و حیوان، میان خاک و آسمان، میان زمینی بودن و قدسی شدن باقی نمی‌ماند. نگاه آرام گوریل و آغوشی …
مبانی زبان‌شناختی: معناشناسی، نحو و کاربردشناسی هدف این بخش روشن‌سازیِ اصطلاحات و چارچوب‌های نظری است که برای درکِ دقیقِ عباراتِ سیاسیِ «آلترناتیو سیاسی» و «سیاستِ آلترناتیو» ضرورت دارند. پیش از هر بررسی سیاسی-انتقادی، لازم است تفاوتِ میانِ «معنا» (معناشناسی)، «نحو ترکیبی» (سینتکس) و «کاربردِ زبان» (پراگماتیک) به‌روشنی تبیین شود، زیرا بسیاری از سو‌ء‌فهم‌ها و مصادره‌های واژگانی از نبودِ همین …
چیستی و کیستی ما ایرانیان (قسمت اول) پیشگفتار: همانگونه که در کتاب ارزشمند «الواح سومری»، نوشته ساموئل کریمر آمده، جوامع سومری در حدود آغاز هزاره ی چهارم ق.م، همپای رواج زندگی اجتماعی شهرنشینی در جایگاه های خود، کوشیده بودند تا با توجه به تنوع نژادی و اجتماعی خود، اساس وحدت هویت تازه ی خود را بر تکیه به باورهای اعتقادی …
کلیدِ گذر از بی اعتمادی ِ ایرانیان: «ضابطه ها» به جای «رابطه ها»
در این فضای سردرگم ِ سیاسی امروز ِ ایران، بحران اصلی نه فقدان آرمان است و نه کمبودِ روایت و نه شعار، بلکه «بی‌اعتمادی ساختاری» است. این بی‌اعتمادی نه یک عارضه‌ی مقطعی، بلکه «یک بیماری مزمن» است که قرن‌ها در تار و پود روابط اجتماعی و سیاسی ما رسوخ کرده. تاریخ طولانی سرکوب، فروپاشی‌های پیاپی، توطئه‌های داخلی و خارجی، و …
بخش اول: حلاجی تیتر این مقاله بیش از یک هفته, فکر و ذهنِ مرا مشغول خودش کرده بود و راستش مدت زیادی به تیتر این مقاله فکر می‌کرده و می کنم و شبی را با تردید، با این دغدغه به روز رساندم. در نهایت به سه دسته بندیِ تیتر های مختلف، در رشته های مختلف رسیدم و نمی‌دانستم کدام گزینه را …
مقدمه بیانیه‌ی اخیر اصلاح‌طلبان در نگاه نخست با شعارهای پرزرق‌وبرق همچون «آشتی ملی»، «نجات ایران» و «بازسازی اعتماد عمومی» عرضه شد. اما با اندکی دقت روشن می‌شود که این بیانیه بیش از آنکه نقشه‌ای برای نجات ملت و کشور ایران باشد، طرحی مهندسی‌شده برای خریدن زمان و تداوم استبداد است. نویسندگان آن به‌خوبی آگاهند که این خواسته‌ها «بی‌چون‌وچرا» از سوی …
چکیده «زبانِ بیان ملی» ایرانیان مفهومی فراتر از صرف زبان یا گویش است؛ این زبان، مجموعه‌ای از سبک، لحن، نمادها، حافظه تاریخی و معماری احساسی–عقلی است که در طول قرون شکل گرفته و توانسته در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز ملت ایران را به هم پیوند دهد. هدف این مقاله، تبیین چارچوب نظری این زبان و بررسی ویژگی‌های کلیدی آن است تا نشان …
مسعود اسماعیلو دلیل این‌که بیانیه‌های اخیر آقای میرحسین «موسوی» و گروه «۱۷ امضا» به جای ایجاد یک همگرایی ِ ملّی، بیشتر اثر تفرقه‌انگیزانهِ چند لایه ببارآورد این است که بخشی از آن به «محتوای متن‌ها» برمی‌گردد، بخشی به «زمینه‌ی سیاسی»، و بخشی هم به« واکنش‌ها و انتظارات جامعه». اینجا به‌طور خلاصه می‌توانم سه دسته دلیل اصلی را توضیح بدهم: ۱– مشکل در چارچوب‌بندی (Framing) پیام هر …
در پزشکی، آلزایمر بیماری‌ای‌ست که حافظه را می‌فرساید، اما در سیاست ایران، ما با گونه‌ای دیگر از آن روبه‌رو هستیم: «آلزایمرِ سیاسی ِ مزمن» در میان اصلاح‌طلبان، بیانیه‌نویسان، و جریان‌های خودبسنده‌ای که هنوز توهمِ «اصلاح یا نجات نظام» را در سر می‌پرورانند. در این عمر چهل‌وشش‌ساله‌ی جمهوری اسلامی، هر بار که فرصتی پیش آمده یا بحرانی رخ داده، شاهد …
در پزشکی، آلزایمر بیماری‌ای است که حافظه‌ی انسان را به‌مرور تحلیل می‌برد. اما در سیاست ایرانی، ما با یک نوع خاص و مقاوم از این بیماری روبه‌رو هستیم که به نظر می‌رسد حتی به درمان هم پاسخ نمی‌دهد: «آلزایمر سیاسی اصلاح‌طلبان»نشانه‌های این بیماری کاملاً آشکارند: فراموشی مکرر سرکوب‌ها، پاک شدن خاطره‌ی قتل‌های زنجیره‌ای، ندیدن اعتراضات آبان ۹۸ و فراموشی فریاد …
