در ویکی پدیای فارسی (دانشنامه آزاد) که البته با وجود جالب و جذاب و دارای اطلاعات بودن، یک منبع معتبر علمی به شمار نمی‌رود، درباره همگرایی به طور کلی چنین آمده است:
«همگرایی در معانی زیر کاربرد دارد:
همگرایی نور
همگرایی گرانشی
همگرایی سیاسی
سری همگرا
فرگشت همگرا»
و درباره همگرایی سیاسی این تعریف ارائه شده:
«همگرایی سیاسی فرایندی است که طی آن واحدهای سیاسی به طور داوطلبانه از اعمال اقتدار تام خویش برای رسیدن به هدف‌های مشترک صرفنظر کرده از یک قدرت فوق ملی پیروی می‌کنند. اما نظریه‌پردازان همگرایی، بر سر تعریف دقیق این واژه، توافق کامل با یکدیگر ندارند.
از اوایل قرن هفدهم به این سو، به دنبال هر نوع مناقشه‌ای که در اروپا به وقوع می‌پیوست، مسئلهٔ «همگرایی» در شکل‌های گوناگون، مانند ایجاد فدراسیونی برای استقرار صلح، مطرح می‌گردید. ولی عملاً پس از تجدید حیات اقتصادی اروپا به دنبال جنگ جهانی دوم بود که موضوع اتحاد و همکاری میان واحدهای جداگانه‌ای سیاسی، از اهمیت خاصی برخوردار شد. نظریه پردازان همگرایی با استفاده از تجربهٔ بازار مشترک اروپا، به ارائهٔ مدل‌ها و فرضیه‌های جدید پرداختند.»
بر اساس این تعریف، قدرت چه در صرف نظر کردن از «اقتدار تام خویش» و چه در پیروی از «یک قدرت فوق ملی»، مبنای همگرایی قرار می‌گیرد.
بر اساس این تعریف، مفهوم همگرایی سیاسی، زاییده مناقشه‌های عصر جدید در اروپاست.
بر اساس این تعریف، «اتحاد و همکاری میان واحدهای جداگانه سیاسی» مضمون و هدف همگرایی است.
واژه همگرایی
نگاهی به واژه‌های فارسی و فرنگی با پیشوند «هم» ما را به مفاهیمی رهنمون می‌شود که برخی از آنها در علوم انسانی کاربرد دارند و برخی دیگر اساسا در عرصه فن و تکنیک مورد استفاده قرار می‌گیرند.
به این معنا، معادل «هم» در فرنگ، پیشوند con است که به صورت co، col، com و cor نیز به کار می‌روند مانند:
همگرایی: convergence
همکاری cooperation
هماهنگی: coordination
به هم پیوستگی: coherence
شرکت: company
ترکیب: combination
ائتلاف: coalition
نظریه اشتراکی (کمونیسم): Communism
علاوه بر کلمات بالا، چند مفهوم زیر نیز در همان معنای «هم» و «با هم» به کار می‌رود که ما نیز در زبان فارسی استفاده می کنیم:
College مشتق از همکاری، همکار، جمع‌های صنفی، کالج
Kommilitone همشاگردی در دانشگاه (فقط در زبان آلمانی که ریشه در اصطلاحات نظامی دارد)
coincidence پیوستگی، تطابق، تقاطع زمانی یا مکانی
conference صحبت و تبادل نظر گروهی
مضمون «همگرایی» البته قدیمی است. اما واژه «همگرایی» در زبان فارسی جدید است.
برای بیان مضمون همگرایی از واژه «تقارب» [به ویژه در ادبیات و شعر] استفاده شده و می‌شود. البته گاه «التقاء» هم به کار رفته است. اما «التقاء» بیشتر به معنی تلاقی و برخورد است.
«همگرایی» ترجمه Convergence است. «واگرایی» ترجمه Divergence است. برای «همگرایی» و «واگرایی» در متون عربی واژه‌های «تقارب» [همگرا/متقارب] و «تباین» [واگرا/متباین] به کار برده می‌شود.
Integration و Disintegration معادل‌های نادرستی برای «همگرایی» و «واگرایی» هستند که متأسفانه در برخی از نوشته‌ها و کتاب‌های فارسی به کار رفته است.
در سطح دانشگاهی و پژوهشی در ایران، مفهوم همگرایی، به عنوان یک مضمون وارداتی، عمدتا در روابط بین‌الملل و مناسبات کشورهای مختلف با یکدیگر مورد توجه قرار می‌گیرد و کمتر به مفهوم و ضرورت «همگرایی» در سطح خود جامعه و در سیاست داخلی توجهی می‌شود. این در حالیست که حکومت جمهوری اسلامی نیز با فرهنگی التقاطی و دست و پا زدن به واژه‌های عربی و غربی، تلاش می‌کند فرهنگ ویژه خود را به «همگرایی» تزریق کند و آن را مانند دیگر مفاهیم در خدمت اهداف دینی و ایدئولوژیک خود تحریف کرده و به خدمت گیرد.
برای نمونه در پاییز سال 1389 همایشی یک روزه برگزار می‌شود زیر عنوان «تقارب فرهنگ‌ها، رویکرد اسلامی- ایرانی» که کتابی نیز درباره آن منتشر می‌شود. در همین همایش این ادعا نیز مطرح می‌شود که «تقارب ادیان و فرهنگ‌ها سفارش قرآن است»، یا رییس دانشکده مطالعات جهان در دانشگاه تهران مدعی می‌شود که تقارب فرهنگی امری مقطعی، رسمی و ابزاری نیست و «تقارب واقعی فرهنگ‌ها فقط در سایه ایمان به خدا امکان‌پذیر است»! و یا در یک حرکت نمایشی، فرش دستباف ایران به عنوان «نماد تقارب فرهنگ‌ها» به یونسکو اهدا شد. این تحرکات جمهوری اسلامی در رابطه با دهه 2012 تا 2022 صورت گرفت که از سوی دست در کاران دولتی ایران «دهه‌ی بین‌المللی تقارب فرهنگ‌ها» نام گرفت که ترجمه International Decade for the Rapprochement of Cultures 2012-2022 به انگلیسی، و Internationale Dekade für die Annäherung der Kulturen 2012-2022 به آلمانی است، یعنی دهه‌ی بین‌المللی نزدیکی یا همگرایی فرهنگ‌ها. مسئولان جمهوری اسلامی ترجیح دادند از «تقارب» به جای «نزدیکی» یا «همگرایی» استفاده کنند. اما این به معنای آن نیست که واژه و مضمون «همگرایی» از گزند تحریف و دست درازی در امان مانده و مانند دمکراسی و حقوق بشر بلافاصله با قید و شرط «اسلامی» محدود نگشته باشد، و همان گونه که در مباحث «بحث و نظر همگانی» در همین سایت «همگرایی پایدار ایرانیان – همپا» می بینید، از ارتش و استاد و دانشجو تا معمم و مکلا و هم چنین نحله های مختلف سیاسی، همه از «همگرایی» سخن می گویند.
ادامه دارد…
[آنچه در «بحث و نظر همگانی» منتشر می‌شود، با هدف آشنایی کاربران با نظریه‌ها و مباحث گوناگون از زوایای مختلف در زمینه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی است و الزاما بیانگر نظرات «همگرایی پایدار ایرانیان – همپا» نیست. جمع‌بندی‌های نظری «همگرایی پایدار ایرانیان» در «مفاهیم و تعاریف همپا» منتشر می‌شود.]
